بازگشت   DogForum | وبسایت تخصصی سگ
 

شوک شدن در سگ ها ، تشخیص و مراقبت و درمان

SPCA آواتار ها
SPCA
کاربر
08-06-2014
هر شرائطی که منجر به کاهش مشخص انتقال مایعات و خون به بافت ها و کاهش اکسیژن سلولی ، اسیدوز متابولیکی و اختلال سلولی شود باعث شوک می گردد. شوک نیز منجر به نارسایی های مختلف در دستگاه*های بدن می شود . در صورتیکه این وضعیت ها تشخیص داده نشوند و سریعا درمان نشود مرگ نیز اتفاق می افتد.
شوک در مقاطع مختلفی طبقه بندی می شود مانند شوک قلبی ، کاهش میزان خون و شکل عروقی ( شامل عفونی و عصبی ) که بستگی به موقعیت آنها در دستگاه قلبی عروقی دارد. پاتوفیزیولوژی آنها نیز به مانند یکدیگر می باشند.

عوامل که باعث شک میشوند :
هر وضعیتی که استعداد کاهش در انتقال مواد در بافت را ایجاد کند در نهایت باعث هیپوکسی سلولی و مرگ سلولی می شود.

شوک با منشاء قلبی :
اختلال سیستولی ( اختلال در انقباض بطن چپ ) - ناهنجاری های میزان ضربان یا ریتم قلبی – پارگی رباط کوردا کوردیس تندینه – کاردیومیوپاتی اولیه ، کاردیومیوپاتی توکسیک ( مصرف بیش از حد بی حسی کننده*ها ، آندوتوکسمی ) – کورپولمونال – استنوزآئورت – انقباض حاد عروقی ( متوکسامین ، اپی نفرین ) اختلال دیاستولی ( اختلال در پر شدن قلبی ) کامپوناد قلبی – پنوموتوراکس - فشارمثبت تهویه ای – اتساع یا پیچ خوردگی معده ( تراکم سیاهرگ میان خلفی )


شوک هیپوولمیک
از دست دادن خون : خونریزی به دلیل ضربه – آسیب های انعقادی ( پلاکت ها یا ناراحتی های عروقی )- کومارین – مسمومیت اینداندیون

از دست دادن پلاسما : سوختگی های شدید ، آسیب های اکسوداتیو .( پیوتوراکس ، پریتونیت )

از دست دادن آب و الکترولیت : استفراغ و اسهال شدید – انسداد روده ای – ضربه قلبی – مصرف مدر

شوک عصبی
شوک نخاعی ( آسیب های حاد نخاع گردنی ) – مهار سمپاتیکی (بی حسی موضعی ) – فلجی وازوموتور ( ضربه به دستگاه عصبی مرکزی - بی حسی عمیق { هالوتان ، متوکسی فلوران } ) - داروها ایجاد کننده اتساع عروقی ( فنوتیازین ، عوامل متسع کننده عروقی)

سایر عوامل ایجاد کننده شوک
هیپوآدرنوکورتیسیم ، آزاد شدن بیش از حد هیستامین ( تومورماست سل ) ، آنافیلاکسی

شوک با منشاء قلبی بوسیله کاهش برونده قلبی متعاقب اختلال در تخلیه سیستولی خون ( آریتمی ، پارگی رباط کوردا تندیه کودریس ، اسنوز شریان آئورت ، آسیب اولیه عضله قلبی ، آسیب توکسیک عضله قلبی ، انقباض حاد عروقی محیطی ) یا متعاقب اختلال در تخلیه قلبی در مرحله دیاستول ( تامپوناد قلبی ، فشار پنوتوراکس ، فشارمثبت تهویه ای ) مشخص می شود.
شوک هیپوولمیک یکی از اشکال رایج شوک در علم دامپزشکی می باشد. این حالت با از دست دادن حاد وشدید خون ، پلاسما یا آب و الکترولیت ایجاد می شود که باعث کاهش برگشت خون سیاهرگی وکاهش فشار سیاهرگی مرکزی و در نهایت کاهش برونده قلبی می شود. میزان طبیعی خون در سگ ها ٩٠ میلی لیتر به ازای هر کیلوگرم وزن بدن می باشد. از دست رفتن ٣٠% حجم خون گردشی باعث ایجاد حالت شوک می شود. از دست رفتن ٣٠ - ٤٠ % حجم خون گردشی را می توان با انقباض عروق محیطی و همچنین با جایگزینی مایعات جبران و مرگ و میر حیوان بسیار کم اتفاق می افتد. تنها نصف بیمارانی که 40 % خون را از دست می دهند در معرض خطر بوده ومعمولا از دست دادن بیش از نصف میزان خون گردشی بدن کشنده می باشد.
شوک با منشاء عروقی نیزمعمولا با اتساع حاد عروق و کاهش فشار خون اتفاق می افتد که متعاقب عفونت ، فلج وازوموتور دستگاه عصبی مرکزی ، آنافیلاکسی ، شوک نخاعی یا بی حسی بیش از حد اپی دورال می باشد. وجود میکروب یا آندوتوکسین ها در خون گردش نیز باعث تغییرات خونی شده که به صورت شوک عفونی دیده می شوند. آندوتوکسین ها معمولا از دیواره سلولی میکروبهای گرم منفی آزاد می شوند ( با وجود اینکه حتی ارگانیسم های مرده باشند و یا درخلال مرحله حاد رشد ترجمه سازی باشند این آندوتوکسینها آزاد می شوند ) . میکروبهای گرم منفی عمومی ترین عوامل شوک آندوتوکسیک می باشند. میکربهای گرم مثبت ، مخمر ،قارچ ها و ویروس ها به میزان کمتری ایجاد شوک می کنند. شوک عفونی ممکن است متعاقب تاخیر در درمان یا درمان نامناسب شوک هیپوولمیک نیز ایجاد شود.

روش تشخیص شوک:
تشخیص بر اساس تاریخچه و علائم بالینی می باشد. حداقل اطلاعات مورد نیاز مربوط به حیوان دچار شوک شامل میزان کل سلول خون ، شمارش سلول های سفید ، کل پروتئین ، اوره ، گلوکز ، سدیم ، کلرید و پتاسیم سرم و وزن مخصوص ادرار می باشد.
روش های تشخیصی در حیوانات دچار شوک

اطلاعات اولیه : کل میزان سلول های خونی – شمارش سلول های سفید خونی – کل پروتئین ،پلاسما، اوره، گلوکز ،سدیم کلرید ، پتاسیم سرم و وزن مخصوص ادرار

اطلاعات ثانویه : شمارش کامل خونی – تابلوی بیوشیمیایی سرم – تجزیه کامل ادرار – فشار سیاهرگ مرکزی – تجزیه گاز و اسید بازی خون – رادیوگرافی از سینه - الکتروکاردیو گرام – ارزیابی انعقادی ( زمان پروتروبین – زمان قسمت ترومبوبلاستین – تولید فیبرین – زمانه لخته شدن – شمارش کامل پلاکتی

اعمالی که باید انجام شود : کشت خون – رادیو گرافی شکمی یا سینه – اکوکاردیوگرام
به طور عمومی غلظت ها متقارن می باشد. انقباض طحال وخروج مایع خارج عروقی از فضای عروقی منجر به یک افزایش میزان کل خونی می شود. لوکوپنی نوتروپنیک در مراحل اولیه شوک عفونی مشاهده می گردد . لوکوسیتوز نوتروپنیک در مراحل بعدی اتفاق می افتد. در تمام مراحل شوک ، حالت هیپوولمیک معمول می باشد.

آزوتومی پیش کلیوی ( افزایش اوره سرم در صورت توانایی کافی غلیظ کردن ادرار ) نیز معمول می باشد. اگر پرفوزیون محیطی در خلال ١٢ – ٢٤ جبران نشود ممکن است نارسایی حاد کلیوی اتفاق بیافتد. هیپوگلیسمی و هیپوکالمی نیز در شوک اتفاق می افتد. هیپوگلیسمی یک علامت تشخیص مهمی بودهو هیپوآلبومینی نیز ممکن است در بیماران با سوختگی های شدید ، خونریزی مزمن یا آسیب های تراوشی دیده شود. الیگوری ، ایزوسنتوری ، گلوکوزاوری ، افزایش پیشرونده غلظت اوره در سرم حضور سلول های لوله ای کلیوی در ادرار مشخص کننده تغییرات در فعالیت کلیوی می باشد. برونده طبیعی ادرار در یک سگ با میزان آب طبیعی بدن ،١ تا ٢ میلی به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در ساعت می باشد. ارقام کمتر از ١ میلی لیتر به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در ساعت ممکن است مربوط به اختلال اعمال کلیوی باشد.

اطلاعات وسیعتر می تواند نسبت به تعیین عامل شوک کمک کننده باشد و در مراقبت پیش رفت بیماری و درمان آن نیز مفید واقع شود. این اطلاعات شامل یک شمارش کامل خونی ، تابلوی بیوشیمی سرم ، تجزیه کامل ادرار ، اندازه گیری فشار سیاهرگی مرکزی و میزان گاز سرخرگی خون و تجزیه اسید – بازی ، رادیوگرافی از سینه و الکتروکاردیوگرام ، اندازه گیری میزان انعقاد و در صورت امکان کشت خون ، رادیوگرافی از شکم یا سینه و اکوکاردیوگرام می باشند.

معمولا میزان آنزیم های کبدی آلانین آمینوترانسفراز ، آسپارتات آمینوترانسفراز و آلکالین فسفاتاز افزایش می یابند. فشار سیاهرگی مرکزی نیز درشوک با منشاء قلبی بدلیل افوزیون پریکاردی ، پنوموتوراکس و فشار مثبت تهویه افزایش می یابد. اغلب فشار سیاهرگ مرکزی در شوک های هیپوولیک یا واسکولوژنیک شدید کاهش می یابد. تجزیه گاز خون نیز معمولا مشخص کننده اسیدوز متابولیکی می باشد.
در مراحل بعدی سندرم استرس تنفسی ، هیپوکسی و افزایش تنفس که به درمان با اکسیژن پاسخ نمی دهند نیز مشاهده می گردد. اندازه گیری گاز خون نیازهای متابولیکی بیمار را بهتر مشخص می کند. عکس برداری از سینه نیز پتوموتوراکس ، تراوش مایعات به پریکارد یا بیماری اولیه قلبی را مشخص می کنند. آریتمی نیز ممکن است تشخیص داده شود که متعاقب درمان برطرف می شود. افزایش زمان پروتروبین ، افزایش زمان قسمت ترومبوبلاستین ، زمان لخته شدن، ترومبوسیتوپنی و افزایش سطح تولید فیبرین از مشخصات عارضه انعقاد داخل عروقی منتشر می باشد. آندوتوکسمی در سگ با اندازه گیری غلظت لیپوپلی ساکارید آندوتوکسین پلاسما در گردش خون مشخص می شود.


درمان و مدیریت در شوک:
تشخیص علائم بالینی شوک ، تعیین عامل اولیه ، جبران تنفسی و تنظیم میزان گردش خونی اساس درمان شوک را تشکیل می دهند .

پیشنمایی کلی از درمان
  1. تشخیص علائم بالینی شوک
  2. برطرف کردن یا کنترل عامل ایجاد کننده
  3. وصل کردن سوندهای داخل وریدی ، سیاهرگ مرکزی

درمان اولیه شک
  • تزریق مایعات داخل وریدی
  • تنظیم اسید - بازی و الکترولیتها
  • مصرف گلوکوکورتیکوئیده ها
  • مصرف آنتی بیوتیک ها


درمان بر اساس نوع شوک
  • درمان اختصاصی شوک*عفونی : فلونیکسین - آنتاگونیست اپیات(نالوکسان)
  • درمان اختصاصی شوک قلبی : دوپامین - دوبوتامین - ایزوپروترنول
  • شوک اختصاصی شوک هیپوولمیک : نیتروگلیسرین - هیدرالازین

تشنج سگ و انواع مراقبت های مداوم بیمار
  • ارزیابی و ثابت نگهداشتن درجه حرارت طبیعی
  • ارزیابی میزان تجویز مایعات
  • ارزیابی برونده ادراری
  • کنترل ضربان قلبی و کنترل میزان تنفسی
  • ارزیابی بیوشیمیایی و الکترولیت های سرم

با استفاده از یک سونه داخل سیاهرگی که در سیاهرگ گردنی قرار می دهند بطوریکه به سمت دهلیز راست امتداد داشته وبدین طریق تجویز مایعات انجام گرفته و فشار سیاهرگ مرکزی نیز در خلال جبران مایعات کنترل می گردد. در حالتی که از طریق سیاهرگ گردنی نتوان وارد عمل شد می توان مایعات و داروها را از طریق سیاهرگ رانی ( قسمت میانی استخوان ران ) وارد بدن نمود. از یک سونه ادراری نیز جهت کنترل برونده ادراری استفاده می شود. بیماران را بایستی به آرامی گرم نمود تا از اتساع عروق محیطی و کاهش فشار خون جلوگیری شود. مایعات داخل وریدی نیز قبل از تزریق گرم شوند ( ٣٧ درجه ) و بیمار را در داخل پتو پوشاند . بیمارانی با علائم اختلال تنفسی یا هیپوکسمی ، اکسیژن درمانی توصیه می گردد. درمان با اکسیژن متابولیسم بافت غیرهوازی را کاهش می دهد و حیات بافت را افزایش می دهد و همچنین پاسخ به کاتکول آمین های آندوژن را افزایش می دهد.


شوک شدن در سگ ها ، تشخیص و مراقبت و درمان

 



تمامی حقوق برای سایت DogForum.ir محفوظ است.